Hoofdstuk 4 par.1

Introductie
De titel van de paragraaf is "Overheid, wat heb je eraan?" De meeste Nederlanders zullen er zo overdenken. Wat de overheid allemaal niet mis doet! De overheid maakt niet alleen fouten, ze doen meer...ook goede dingen.

Collectieve sector en Particuliere sector
Als we het over de overheid hebben dan spreken we over de collectieve sector. Bedrijven die van de overheid zijn zijn ook actief in de collectieve sector. Ze hebben als doel de burgers te helpen. Ze hebben niet als doel om winst te maken, de prijs van de producten is gelijk aan de kosten die ze ervoor gemaakt hebben. Misschien een beetje extra voor de zekerheid.
Alle overige bedrijven, van de bakker tot het ICT bedrijf zijn bedrijven in de particuliere sector. Ze zijn eigendom van particulieren (zoals jij en ik) en hebben als doel winst maken.

Privatiseren
Het kan zijn dat de overheid op een bepaald moment één van haar eigen bedrijven (de NS) niet meer wil hebben. Het bedrijf wordt dan "verkocht" aan de particuliere sector. Als een bedrijf van collectief naar particulier gaat heet dit privatiseren. De overheid kan een aantal redenen hebben. Het bedrijf loopt niet goed, vaak komt dat omdat er bij de collectieve sector niet gelet wordt op winst. In de particuliere sector zijn eigenaren veel kritischer, ze gaan reclame maken halen onderdelen die veel te veel geld kosten uit het bedrijf. Vaak maakt een particuliere ondernemer het bedrijf gezonder, dit duurt wel even. Het kan ook zijn dat de overheid het niet meer haar taak vind. Ook dan kunnen ze besluiten het te privatiseren.
Er zijn drie soorten privatiseren:
Afstoten: De overheid doet het bedrijf van de hand en heeft er ook niks meer over te zeggen (de NS).
Uitbesteden: Het is een taak van de overheid, maar een particulier bedrijf doet het werk (vuil ophalen)
Zelfstandig maken: Het bedrijf is in handen van de overheid (of voor een deel), maar moet wel winst maken (Holland Casino).

Taken van de overheid
De overheid heeft een vijftal hoofdtaken.
1. De overheid als werkgever: 25% van de beroepsbevolking werkt voor de overheid, van agenten, belastinginspecteurs, leraren enz. Iemand in dienst van de overheid is een ambtenaar
2. De overheid beschermt burgers: de wet minimumloon zorgt ervoor dat jij niet door je baas te weinig betaalt krijgt. Ook dat zebrapad zorgt voor jouw veiligheid, als die persoon niet stopt voor je kan hij een boete krijgen van zo'n 90 euro.
3. De overheid levert goederen en diensten: de overheid bouwt dijken (valt ook onder 2), wegen, straatverlichting, energievoorziening. Deze dingen worden betaalt uit de belastingen.
4. De overheid beinvloedt het gedrag van burgers en bedrijven: bedrijven die ervoor zorgen dat ze het milieu zo min mogelijk schaden kunnen rekenen op een subsidie van de overheid. Ene subsidie is een financiële bijdrage van de overheid zonder tegenprestatie. Ook bedrijven die bijvoorbeeld langdurig werklozen of gehandicapten in dienst nemen krijgen een subsidie als beloning. De overheid kan willen dat burgers meer gebruik gaan maken van musea en bioscopen, de overheid kan die bedrijven subsidie geven zodat ze de kaartje goedkoper kunnen maken. Omgekeerd kan ook, als jij benzine koopt voor je scooter, of sigareten dan zit er bij de prijs ook accijnzen (vaak meer dan de helft van de prijs!). Dit is een extra belasting waarmee de overheid wil dat je minder van schadelijke producten gebruikt.
5. De overheid streeft naar een rechtvaardige inkomensverdeling: de rijkere Nederlanders betalen wat meer belasting zodat de lagere inkomens wat minder belasting hoeven te betalen. Op die manier zijn de inkomensen gelijker verdeelt. De rijkere houden wat minder over, de armere wat meer. Het verschil in brutoinkomen (voor belastingheffing) kan groot zijn, het verschil in netto (na belastingen en premies) is kleiner.

Je ziet dat het klagen over de overheid niet altijd terecht is, er zijn genoeg dingen die de overheid wel aardig geregeld krijgt.

Klik hier voor de powerpoint

goed om te maken: blz 106 4 t/m 10
Examenonderdeel: JA